Bkav kiện “Hater” – tiền lệ để doanh nghiệp bảo vệ mình trước tin đồn thất thiệt?

Gần đây, Bphone – một thương hiệu smartphone Made in Vietnam do BKAV phát triển đã dấy lên tranh cãi, khi cha đẻ sản phẩm này chính thức “khởi kiện” những người được ông miêu tả đang “đánh” đứa con tinh thần bằng cách truyền bá thông tin sai lệch. Liệu đây có trở thành mốc đầu giúp doanh nghiệp chống lại tin đồn thất thiệt?

BKAV hoàn toàn có lý do để tự tin khởi kiện các bên nếu những thông tin đó sai sự thật. Việt Nam đã bước đầu thiết lập hành lang pháp lý để đặt thông tin sai lệch ở nhiều lĩnh vực trong vòng pháp luật, chẳng hạn Luật Quảng cáo 2012, Luật Báo chí 2016, và gần nhất là Luật Cạnh tranh 2018 hay Luật An ninh mạng 2018 đều có những quy định tương tự.

Hiện nay, truyền thông ít nhiều “biến chất” bởi thông tin sai lệch, một chiều chưa kiểm chứng ngày càng nhiều. Điển hình gần đây là vụ kiện giữa FLC và báo Giáo dục Việt Nam về bài báo “FLC chây ì, nợ doanh nghiệp hàng trăm tỉ đồng” mà Tòa án cho rằng vô căn cứ. Trường hợp BKAV liên quan hành vi được cho là vu khống, xuyên tạc của cộng đồng mạng, chẳng hạn diễn đàn HDVietnam lan truyền: “Bphone là sản phẩm có nguồn gốc China”; “Bphone dùng “tiền nhà nước”,… BKAV cho rằng chúng tạo cảm giác tiêu cực, gây nhầm lẫn, ảnh hưởng nghiêm trọng hoạt động kinh doanh của họ. 

Doanh nghiệp ở hoàn cảnh này được pháp luật trao quyền khởi kiện để bảo vệ quyền lợi, yêu cầu cải chính và công khai xin lỗi, thậm chí yêu cầu bồi thường thiệt hại. Tuy vậy, xác định giá trị thiệt hại là bài toán không dễ! Do đó, một số lưu ý sau có thể hữu ích cho doanh nghiệp muốn khởi kiện trong hoàn cảnh tương tự:

  • Xác định chủ thể gây thiệt hại trên cộng đồng mạng rộng lớn và mơ hồ (chẳng hạn, diễn đàn HDVietnam trong vụ BKAV) quả là mò kim đáy biển.
    Do đó, BKAV nói riêng và doanh nghiệp nói chung nên đề nghị cơ quan chức năng, bằng biện pháp nghiệp vụ tin học, hỗ trợ xác định danh tính và truy xuất thông tin của người sở hữu website lan truyền tin giả và/hoặc người đăng tin giả (đối với giao diện diễn đàn, mạng xã hội). Từ đó, xác định chủ thể hoặc các bên liên đới trách nhiệm – bước đầu tiên đòi bồi thường.
  • Đối với hành vi gây thiệt hại, doanh nghiệp nên thuê thừa phát lại lập vi bằng ghi nhận những bài viết, thông tin sai sự thật. Chúng sẽ được dùng làm chứng cứ chứng minh hành vi gây tổn hại hình ảnh doanh nghiệp.
  • Xác định thiệt hại thực tế và mức bồi thường là then chốt của toàn bộ quá trình, mà ở đây chủ yếu là thiệt hại về danh dự và uy tín công ty. Điều 592 BLDS 2015 ưu tiên xác định mức bồi thường theo thỏa thuận, song cũng ấn định mức tối đa để tham chiếu nếu không thỏa thuận được là mười lần mức lương cơ sở (14.900.000 đồng – năm 2020).
    Do đó, doanh nghiệp cần cân nhắc trước khi khởi kiện. Bởi đây không phải con số nhiều nhặn gì và thật khó tương xứng với thiệt hại gánh chịu. Nhưng cơ sở pháp lý vững chãi của nó khiến Tòa án có xu hướng áp dụng và phải áp dụng theo khi giải quyết tranh chấp. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể đòi bồi thường cho chi phí khởi kiện như lập vi bằng, thuê luật sư… hoặc tổn thất doanh thu, giảm sút lợi nhuận thực tế. Song, cách thức chứng minh chúng, là điều mà pháp luật Việt Nam vẫn cất giữ ở miền im lặng, còn Tòa án ngại ngần trả lời rốt ráo.

Khởi kiện nhằm ngăn chặn hành vi xâm phạm hoàn toàn là cách ứng xử văn minh mà doanh nghiệp nên làm để tự bảo vệ quyền lợi của mình, thay vì những đơn thư “cầu cứu”. Không giống như các vụ kiện của FLC hay Asanzo với cơ quan báo chí “có tóc”, nếu đi đến kết quả rốt ráo và có lợi cho doanh nghiệp, vụ kiện của BKAV sẽ là tiền lệ đáng lưu ý và chưa từng có. Bởi nó là hồi chuông cảnh tỉnh đối với những cá nhân, tổ chức dù cho có “trọc đầu” khi thực hiện hành vi phá hoại hình ảnh doanh nghiệp bằng phương tiện truyền thông. Tuy vậy, nếu muốn đúng hướng vượt qua quy định pháp luật còn mơ hồ và bất cập đã phân tích, sự đồng hành của luật sư, cố vấn pháp lý chắc chắn là điều không thể thiếu với doanh nghiệp.