Cẩm nang ly hôn dành cho phụ nữ

Ly hôn sẽ dẫn đến đời sống của người chồng lẫn người vợ bị xáo trộn, liên quan trách nhiệm với con cái, tài sản và quan hệ tình cảm giữa họ. Pháp luật luôn hướng tới bảo vệ quyền lợi cho người phụ nữ khi gia đình đổ vỡ. Bởi lúc đó, họ thường phải gánh chịu nhiều thiệt thòi và ràng buộc do định kiến xã hội. Bài viết này chỉ ra một số quy định pháp luật về ly hôn mà người vợ nên biết, để “một nửa thế giới” có thể nhanh nhất đối mặt và lập lại cân bằng cuộc sống sau thời điểm hôn nhân kết thúc.

Cẩm nang ly hôn

Luật Hôn nhân và gia đình 2014 cho phép người vợ có 3 “đặc quyền” trong ly hôn:

Quyền “chủ động” ly hôn bất cứ lúc nào

Hiện nay, ngày càng phổ biến việc người vợ tự gửi đơn xin ly hôn lên tòa án khi nhận thấy mục đích hôn nhân không đạt được. Ngay cả đang mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi, nếu người chồng có hành vi bạo lực gia đình hay hành vi khác vi phạm nghĩa vụ của họ khiến quan hệ vợ chồng mâu thuẫn trầm trọng, không thể tiếp tục chung sống, thì người vợ được quyền đơn phương ly hôn.

Tuy nhiên, cần biết rằng người chồng lại không được ly hôn từ khi vợ có thai cho đến khi nuôi con thôi nôi (đủ 12 tháng tuổi).

Điều này củng cố và bảo vệ quyền lợi cho người phụ nữ trong lúc “mang nặng đẻ đau” nhạy cảm và dễ tổn thương. Nó đòi hỏi người chồng phải có mặt bên cạnh để chăm sóc và không được làm tổn hại sức khỏe tinh thần của người vợ.

Quyền “giành” nuôi dưỡng và chăm con

Khi ly hôn, con cái chưa thành niên hoặc sống phụ thuộc được giao cho cha hoặc mẹ nuôi dưỡng trực tiếp. Pháp luật dành cho người mẹ “đặc quyền” trực tiếp nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi. Đặc quyền này chỉ thoái lui nếu họ không thể trực tiếp chăm sóc, giáo dục con (chẳng hạn, có vấn đề sức khỏe) hoặc có thỏa thuận với chồng để người này nuôi nhằm đảm bảo lợi ích tốt nhất cho con. Có thể nói, người vợ được ưu tiên nuôi con dưới 3 tuổi, cũng là đoạn đường đời mà đứa trẻ cần vòng tay người mẹ nhất.

Nếu con đã trên 36 tháng tuổi thì cha mẹ thỏa thuận về ai sẽ trực tiếp nuôi con. Trong trường hợp không có tiếng nói chung, Tòa án sẽ chỉ định nhằm đảm bảo quyền lợi tối ưu cho con.

Phán quyết của Tòa thường chủ yếu dựa vào điều kiện vật chất: thu nhập đủ chi trả sinh hoạt cho con, có chỗ ở sẵn, có nguồn lực tài chính lâu dài, v.v kết hợp một số điều kiện tinh thần như: lối sống, đạo đức, hay trình độ học vấn v.v. Theo đó, người vợ có điều kiện tốt hơn thì sẽ được quyền nuôi con. Nếu không được trực tiếp nuôi con, người mẹ vẫn có quyền thăm nom, chăm sóc, nuôi dạy mà chồng cũ không được cản trở.

Tuy nhiên, nếu con đủ 07 tuổi trở lên, thì Tòa án phải xem xét nguyện vọng của đứa trẻ muốn ở với mẹ hay bố.

Quyền chia tài sản chung

Nguyên tắc phân chia tài sản khi ly hôn là tài sản riêng của người vợ không được chia mà luôn thuộc sở hữu riêng của họ.

Còn với tài sản chung, pháp luật ưu tiên sự thoả thuận của vợ chồng, nếu không thể thống nhất thì yêu cầu toà án phân chia. Thông thường, Tòa sẽ chia đôi (vợ chồng bằng nhau). Tuy nhiên, tuỳ trường hợp cu thể, Toà án dựa vào nhiều yếu tố để xác định tỷ lệ phân chia tài sản:

  • Hoàn cảnh của gia đình, vợ, chồng (tình trạng sức khỏe, khả năng lao động, tự nuôi dưỡng…): bên nào khó khăn hơn sau ly hôn sẽ được chia nhiều hơn.
  • Công sức đóng góp vào khối tài sản chung: bên đóng góp nhiều hơn sẽ được chia nhiều hơn. Cần lưu ý, người vợ ở nhà nội trợ vẫn được pháp luật coi như có thu nhập tương đương với người chồng đi làm.
  • Lợi ích chính đáng cần bảo vệ để mỗi người có thể tiếp tục lao động, tạo thu nhập: ít nhất phải đảm bảo điều kiện sống tối thiểu cần thiết của mỗi người. Nếu khó khăn, túng thiếu sau ly hôn với lý do chính đáng, người vợ còn được quyền yêu cầu chồng cũ cấp dưỡng theo khả năng cho đến khi kết hôn với chồng mới.
  • Yếu tố lỗi dẫn đến ly hôn: ai có lỗi được chia ít hơn (chẳng hạn hành vi bạo lực gia đình, không chung thủy, ngoại tình).

Trong thực tế, người phụ nữ thường bị chồng từ chối chia đôi tài sản chung, nại lý do chỉ nội trợ trong gia đình, không ra ngoài kiếm tiền. Nhiều người hay bị đe doạ bởi các hành vi bạo lực hay thiếu chung thủy của người chồng. Nếu họ không biết đến các quy định này thì quả là thiệt thòi lớn. Một quyền lợi khác người vợ không thể không nắm rõ là quyền lưu cư. Lên xe hoa về nhà chồng, người phụ nữ dễ bị họ đẩy ra đường ngay sau khi ly hôn. Do đó, pháp luật cho phép người vợ khó khăn về chỗ ở được tiếp tục ở nhà chồng trong vòng 6 tháng sau ngày hôn nhân chấm dứt, nếu các bên không có thỏa thuận khác.

Những đặc quyền trên không chỉ đảm bảo người phụ nữ thụ hưởng quyền lợi bình đẳng với chồng mà còn giúp họ tìm lại giá trị bản thân trong việc nuôi dạy con cái và quyết định hạnh phúc cuộc đời sau ly hôn. Và sẽ đơn giản hơn rất nhiều nếu mọi người tìm đến công ty luật uy tín để được tư vấn thủ tục ly hôn một cách chính xác nhất.

Trần Thị Bảo Ngân (Thiên An)