Giải quyết tranh chấp về chấm dứt hợp đồng lao động thế nào khi Bộ luật lao động 2019 có hiệu lực?

Hợp đồng lao động đóng vai trò điều chỉnh mối quan hệ lao động giữa người sử dụng lao động và người lao động. Việc chấm dứt hợp đồng lao động là nguyên nhân của rất nhiều tranh chấp lao động, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

Hợp đồng lao động

Hợp đồng lao động là hình thức thể hiện những nội dung thỏa thuận về công việc, tiền lương, cũng như quyền và nghĩa vụ của các bên. Và hợp động lao động còn là cơ sở để giải quyết tranh chấp lao động giữa hai bên (nếu có).

Kể từ ngày 01/01/2021 khi Bộ Luật Lao Động 2019 có hiệu lực, hợp đồng lao động sẽ chỉ được giao kết theo một trong hai loại sau đây:

  • Hợp đồng lao động không xác định thời hạn;
  • Hợp đồng lao động xác định thời hạn, trong đó, thời điểm chất dứt của hợp đồng lao động trong thời gian không quá 36 tháng kể từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực.

Như vậy, so với quy định hiện hành tại Bộ luật lao động 2012 thì Hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định đã bị bãi bỏ.

Giải quyết điểm bất cập trong chấm dứt Hợp đồng lao động

Chấm dứt Hợp đồng lao động là sự kiện pháp lý dẫn đến kết thúc quan hệ lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động.

Theo bản án số 02/2020/LĐ-ST ngày 13/01/2020 về tranh chấp đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động và trợ cấp thôi việc giữa ông Võ Văn T (“ông T”) và Công ty Cổ phần kinh doanh T, Nhà máy Q (“Công ty T”) của Tòa án nhân dân Quận 6 Tp Hồ Chí Minh thì:

Ông T làm việc tại Công ty T từ tháng 06/2006 đến tháng 06/2017, với hợp đồng lao động không xác định thời hạn, mức lương từ tháng 01 đến tháng 5 năm 2017 là 4.837.500 đồng/tháng. Ngày 10/5/2017, Công ty T ban hành Quyết định số 196/QĐ-VP có nội dung sẽ chấm dứt hợp đồng lao động với ông T kể từ ngày 01/6/2017 với lý do hết tuổi lao động.

Theo nhận định của Tòa án Quận 6 thì “Công ty T đã ban hành Quyết định số 196/QĐ-VP ngày 10/5/2017 đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đối với ông Võ Văn T là trái pháp luật được quy định tại Điều 41 Bộ luật lao động. Trường hợp của ông Võ Văn T tuy đã 60 tuổi, thuộc diện người cao tuổi, tuy nhiên ông T chưa đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội theo quy định. Do đó, theo quy định tại Điều 36 Bộ luật lao động thì Công ty T không thể cho ông T thôi việc được. Đáng lẽ, ông T là người cao tuổi, Công ty T phải cho ông T đi khám sức khỏe. Sau khi có kết quả, trường hợp ông T đủ sức khỏe thì ông T vẫn tiếp tục làm việc; trường hợp ông T không đủ sức khỏe thì hai bên phải thỏa thuận chấm dứt hợp đồng lao động. Do đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật nên Công ty T phải thực hiện các nghĩa vụ đối với ông Võ Văn T theo quy định tại Điều 42 Bộ luật lao động”.

Trên thực tế, quy định này đã gây khó khăn cho nhiều người sử dụng lao động vì không thể chủ động chấm dứt hợp đồng với người lao động mà phải rút ngắn thời gian làm việc và có những chính sách chăm sóc sức khỏe riêng cho đối tượng này.

Bên cạnh đó, đối với những ngành nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, Điều 167 Bộ luật lao động 2012 cũng không cho phép người sử dụng lao động sử dụng người lao động cao tuổi, nhưng người sử dụng lao động lại không có cơ sở rõ ràng để chấm dứt hợp đồng với họ. Thêm vào đó, trường hợp người lao động đã đáp ứng điều kiện về tuổi và thời gian tham gia bảo hiểm xã hội thì quan hệ lao động sẽ đương nhiên chấm dứt, điều này cũng gây cản trở cho người sử dụng lao động và người lao động trong trường hợp cả hai bên đều mong muốn duy trì quan hệ lao động. Do đó, Bộ luật Lao động 2019 không còn ghi nhận về tuổi và thời gian tham gia bảo hiểm xã hội là một trong những trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động nữa. Thay vào đó, Bộ luật lao động 2019 quy định đây là trường hợp được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của cả người lao động và người sử dụng lao động. Ngoài ra, Bộ luật lao động 2019 cũng cho phép các bên có “thỏa thuận khác” để tạo sự linh hoạt cho các bên, đáp ứng nhu cầu của thực tế cuộc sống.

Có thể thấy, sự thay đổi và cải tiến của Bộ luật lao động 2019 trong những quy định liên quan đến chấm dứt hợp đồng lao động đã góp phần giảm thiểu những bất cập trong giải quyết tranh chấp lao động. Và để bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích của mình, cả người lao động và người sử dụng lao động đều nên tìm đến những công ty luật uy tín để được tư vấn luật lao động.

Luật sư Lê Lê Thanh Trà (Thiên An)