Nghĩa vụ nộp án phí dân sự trong tranh chấp hành chính

Một trong những vấn đề quan trọng khi tranh chấp hành chính là nghĩa vụ án phí mà đương sự phải chịu. Đây cũng là quyền, lợi ích trưc tiếp của đương sự khi tiến hành khởi kiện tranh chấp hành chính tại Tòa án.

Theo khoản 6 Điều 32 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm trong tranh chấp hành chính được xác định như sau: “Người có yêu cầu bồi thường thiệt hại về tài sản theo quy định của pháp luật thì phải chịu án phí nếu yêu cầu của họ không được Tòa án chấp nhận”. Mà theo Điều 26 và Điều 27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm trong tranh chấp hành chính được thực hiện theo quy định về nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm.

Tuy nhiên, theo Luật tố tụng hành chính năm 2015, yêu cầu về thiệt hại trong tranh chấp hành chính sẽ được áp dụng các quy định về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và pháp luật tố tụng dân sự để giải quyết.

Tại khoản 1 Điều 76 Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 quy định:1. Cơ quan giải quyết bồi thường không thu các khoản án phí, lệ phí và các loại phí khác đối với nội dung yêu cầu bồi thường thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo quy định của Luật này”. Và theo khoản 2 Điều 40 Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017, trường hợp giải quyết yêu cầu bồi thường trong tranh chấp hành chính tại Tòa án thì Tòa án đang thụ lý giải quyết vụ án là cơ quan giải quyết bồi thường.

Như vậy, theo quy định của Luật trách nhiệm bồi thường Nhà nước năm 2017, Tòa án không thu các khoản án phí, lệ phí và các loại phí khác khi giải quyết các yêu cầu về bồi thường trong tranh chấp hành chính. Tức là quy định về nghĩa vụ chịu án phí tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 và Luật trách nhiệm bồi thường Nhà nước năm 2017 không có sự thống nhất.

Nghĩa vụ nộp án phí dân sự trong tranh chấp hành chính

Ví dụ một vụ việc thực tế: Công ty Đ khởi kiện Cục Hải quan tỉnh N tại TAND tỉnh N với yêu cầu buộc Cục Hải quan tỉnh N hoàn trả lại số tiền thuế đã nộp là 2 tỷ đồng. TAND tỉnh N đã thụ lý, giải quyết và tuyên bản án hành chính sơ thẩm vào năm 2019. Theo đó, đương sự phải chịu 72.000.000 đồng án phí sơ thẩm cho yêu cầu hoàn trả lại số tiền thuế đã nộp.

Tác giả cho rằng quyết định về nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm của TAND tỉnh N trong trường hợp nêu trên là chưa phù hợp. Bởi lẽ:

  • Thứ nhất, yêu cầu hoàn trả số tiền thuế đã nộp của Công ty Đ không phải là yêu cầu bồi thường thiệt hại. Đây là yêu cầu gắn liền với việc giải quyết hậu quả trong trường hợp Tòa án tuyên hủy quyết định ấn định thuế của Cục Hải quan tỉnh N.
  • Thứ hai, trong trường hợp TAND tỉnh N xác định đây là yêu cầu bồi thường thiệt hại thì phải áp dụng các quy định về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước để giải quyết. Và theo quy định tại Luật trách nhiệm bồi thường Nhà nước năm 2017, cơ quan giải quyết bồi thường sẽ không thu các khoản án phí, lệ phí và các loại phí khác đối với nội dung yêu cầu bồi thường thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Do đó, trường hợp này, bản án hành chính sơ thẩm nêu trên của TAND tỉnh N có thể sẽ bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm. Trên thực tế, các Tòa án cũng có cách hiểu và xử lý khác nhau về nghĩa vụ chịu án phí trên.

Có thể thấy, các quy định về án phí là một nội dung quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp hành chính. Việc quy định khác nhau về nghĩa vụ chịu án phí trong vụ án hành chính giữa Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH và Luật trách nhiệm bồi thường Nhà nước năm 2017 như hiện nay đã gây ra khó khăn, lúng túng cho các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án. Do đó, hệ thống pháp luật cần đồng bộ và cụ thể để việc giải quyết vụ án hành chính được thống nhất. Và để bảo vệ quyền, cũng như lợi ích của mình, đương sự nên tìm đến công ty luật uy tín để nhận được sự hỗ trợ tốt nhất.

Luật sư Phí Thị Hiền (Thiên An)