“Quyền lực” cổ đông lớn từ vụ việc Coteccons

Rắc rối gần đây trong tranh chấp quyền điều hành quản trị của Công ty cổ phần xây dựng Coteccons phơi bày sự thật thú vị về “quyền lực” của nhóm cổ đông chủ chốt trong công ty.

Câu chuyện Coteccons vừa qua là “hồi chuông” cảnh tỉnh nếu ban lãnh đạo công ty phương hại quyền lợi cổ đông thì rất có thể sẽ phải “nhường bước” và rời khỏi cuộc chơi.

Trong mâu thuẫn quyền lực ở Coteccons, ít ai ngờ các cổ đông lớn như The8t, Thành Công, Ma Dao Trading mà dẫn đầu là Kutos đã tập hợp lại thành liên minh có “tiếng nói” chung và nắm giữ quyền biểu quyết đến 50%. Tỉ lệ này không chỉ cho phép họ phủ quyết quyết định của Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) mà còn chi phối hoạt động khác của công ty. Điển hình, họ tuyên bố bỏ qua cuộc họp thường niên của ĐHĐCĐ, có thể khiến không đạt tỷ lệ tối thiểu tiến hành họp (theo Khoản 1 Điều 141 Luật Doanh nghiệp 2014) để gây áp lực nếu ban lãnh đạo không thay đổi quan điểm.

Không bàn về đồn đoán lẫn cáo buộc “thâu tóm”, việc các cổ đông lớn Coteccons thực hiện hoàn toàn hợp pháp. Bất kỳ cổ đông nào góp vốn đều tất yếu mong muốn nhận lợi nhuận. Mà một khi “sức khỏe” công ty sụt giảm, hơn ai hết, cổ đông lớn (nắm giữ ít nhất 10% tổng cổ phần phổ thông) là nạn nhân đầu tiên: nhẹ thì hao hụt lợi nhuận, nặng thì có khi mất trắng cả vốn.

Do vậy, pháp luật doanh nghiệp quy định rõ đặc quyền dành cho họ, ngoài quyền đề cử người, theo dõi báo cáo tài chính… Họ được trao những “tấm khiên” ở từng mức độ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Thường thấy nhất là kiến nghị Ban kiểm soát/Hội đồng quản trị và chất vấn sai phạm. Nếu ban lãnh đạo lạm quyền hay vi phạm nghĩa vụ quản lý – thường khiến tổn hại0 quyền lợi cổ đông lớn – thì họ có quyền triệu tập họp ĐHĐCĐ để mở cơ hội xử lý sai phạm (Khoản 2 Điều 114 Luật Doanh nghiệp 2014). Ngoài ra, kể cả nghị quyết ĐHĐCĐ nếu vi phạm pháp luật hay Điều lệ công ty hoặc được thông qua sai trái thì cổ đông lớn còn có quyền yêu cầu tòa án/trọng tài hủy bỏ (Điều 147 Luật doanh nghiệp 2014). Tính hợp pháp và hợp lệ là giới hạn đỏ để loại bỏ quyết định đi ngược hoặc bất chấp quyền lợi cổ đông, cho dù từ cấp cao nhất.

Tóm lại, việc cổ đông lớn Coteccons cùng liên kết bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình hoàn toàn chính đáng và nên được nhân rộng. Việc pháp luật trao khả năng ngăn chặn ban quản trị lạm quyền để giảm thiểu rủi ro, thiệt hại xảy ra cho công ty lẫn cổ đông góp phần củng cố sự an tâm từ chính những người tin tưởng góp vốn vào doanh nghiệp đó.