Xử lý thế nào khi thẻ tín dụng “gây” thiệt hại cho chủ tài khoản?

Ngày nay, phương thức thanh toán qua thẻ tín dụng không còn xa lạ đối với mỗi chúng ta. Với đặc điểm “chi tiêu trước, trả tiền sau”, thẻ tín dụng hỗ trợ đắc lực cho chủ thẻ thực hiện nhanh chóng các giao dịch thanh toán hàng hóa, dịch vụ tại các đơn vị chấp nhận thẻ hay trên các website thương mại điện tử.  

Vấn đề đặt ra ở đây, bạn đã từng rơi vào tình huống hoặc thấy hoặc được nghe về việc người quen mình phát sinh thiệt hại liên quan đến thẻ tín dụng chưa? Nên chăng, bạn có cho rằng cần dự liệu trước các phương án ứng xử và xem xét vấn đề trách nhiệm dưới góc độ pháp lý hay không?

Đơn cử ví dụ thế này, bạn sở hữu trong tay một chiếc thẻ tín dụng có thời hạn hiệu lực một năm, trong đó, ngân hàng cho phép bạn được quyền chi tiêu đến tối đa số tiền cả trăm triệu đồng (Việt Nam)/ mỗi tháng (thuật ngữ ngân hàng gọi đó là “hạn mức thẻ tín dụng”), thông qua việc bạn đã ký với ngân hàng một hợp đồng phát hành thẻ tín dụng (có thể trong thực tế mỗi ngân hàng sử dụng thuật ngữ tên gọi khác nhau, tại đây, bài viết chỉ nói tên theo bản chất vấn đề).  

Câu chuyện đáng bàn là, một ngày, bỗng dưng bạn nhận được tin nhắn điện thoại, đại ý rằng: Thẻ xxx, số tiền xxx, giao dịch thành công, hạn mức còn lại 0 đồng hoặc xx đồng, trong khi bạn vẫn ở đây, thẻ tín dụng vẫn đang “nằm im” bên cạnh bạn (tại đây đang chỉ đề cập đến vấn đề bạn chỉ có một thẻ tín dụng chính, không mở thẻ phụ cho người thứ hai nào khác). Tình huống này, bạn cần có ứng xử, hành động pháp lý ngay tức thời, để tối thiểu làm rõ được rằng, giao dịch “quẹt” thẻ tín dụng đó không phải của bạn thực hiện và, quan trọng hơn cả, sẽ giúp bạn ngăn chặn thiệt hại tiếp tục phát sinh từ thẻ tín dụng này.

Vậy ứng xử, hành động pháp lý cụ thể là gì?

Nhanh nhất là bạn gọi liền đến số hotline ghi sẵn trên thẻ tín dụng hoặc/ gọi trực tiếp đến tổng đài call center 24/7 của ngân hàng phát hành thẻ (thông tin tổng đài này thường có trên website của mỗi ngân hàng) hoặc/ “lao thẳng” trực tiếp đến bất kỳ chi nhánh ngân hàng phát hành thẻ tín dụng gần nơi bạn nhất (nếu còn trong giờ hành chính), mục đích là để yêu cầu ngân hàng kiểm tra tính xác thực của sự việc, đồng thời để kịp thời đưa ra quyết định đề nghị ngân hàng tạm khoá thẻ tín dụng. Thiết nghĩ, bạn không nên nghĩ ngay đến ý tưởng trình báo công an bởi rằng, bạn chưa xác định được tính xác thực của sự việc và, công an cũng không phải là một bên trong hợp đồng phát hành thẻ tín dụng của bạn nên khó có thể chủ động đưa ra các đề xuất hỗ trợ xử lý/ khắc phục sự cố cùng bạn để giảm thiểu rủi ro tức thời; câu chuyện trình báo công an sẽ đặt ra sau khi bạn đã xử lý xong thông tin từ phía ngân hàng phát hành đồng thời cũng là ngân hàng quản lý tài khoản thẻ tín dụng của bạn.

Tiếp đến, vấn đề pháp lý đặt ra, nếu giao dịch phát sinh từ thẻ tín dụng của bạn là có thật, nghĩa là số tiền phát sinh từ giao dịch này đã bị tính thành “món nợ” của bạn với ngân hàng (vẫn được gọi là bảng sao kê thanh toán ngân hàng). Bạn có quyền từ chối thanh toán cho ngân hàng không? Bạn tìm ai để yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu ngân hàng vẫn cứ trích thu nợ bạn? Hay trình báo cơ quan điều tra xác minh đối tượng gian lận thẻ? 

Quay ngược lại bản chất của phát hành thẻ tín dụng, như nêu trên, giữa bạn và ngân hàng có tồn tại một hợp đồng phát hành thẻ tín dụng, được thỏa thuận trên cơ sở tự nguyện và hợp pháp, không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép. Trong đó, ngân hàng đã đồng ý cấp cho bạn một hạn mức tín dụng nhất định bằng việc phát hành cho bạn một chiếc thẻ tín dụng và theo đó, bạn đã có quyền sở hữu (chiếm hữu, sử dụng và định đoạt) đối với chiếc thẻ này. Và như vậy, trách nhiệm quản lý, chi tiêu thẻ đương nhiên thuộc về bạn. Chi tiết việc quản lý, sử dụng còn phải phụ thuộc quy định cụ thể tại hợp đồng phát hành thẻ tín dụng. Sẽ chỉ có cơ sở để bạn đề nghị ngân hàng “xóa nợ” giao dịch phát sinh không phải của bạn hoặc, chia sẻ thiệt hại hoặc là bồi thường thiệt hại cho bạn, … chỉ khi bạn chứng minh được rằng, đã tuân thủ đúng các nghĩa vụ quy định theo hợp đồng ký kết. Khía cạnh khác, đương nhiên bạn cũng cần rà soát các quyền và nghĩa vụ của ngân hàng với tư cách là một bên cung cấp dịch vụ quản lý tài khoản cho bạn, đã quản lý tài khoản thẻ đúng quy định theo hợp đồng cũng như theo luật định hay chưa. 

Nói chung, vấn đề phân định trách nhiệm pháp lý, đương nhiên không đơn thuần chỉ dựa vào hợp đồng giữa các bên.Tuy nhiên việc biết cách ứng xử, đưa ra hành động pháp lý kịp thời sẽ góp phần không nhỏ giảm thiệt hại phát sinh tiếp tục, đồng thời rà soát trước các trách nhiệm pháp theo hợp đồng là bước cơ bản đầu tiên định hướng cho các phương án xử lý giải quyết thiệt hại phát sinh tại các bước tiếp theo. 

Luật sư Cao Thị Vân Anh (Thiên An)